Πλήθων ή Γεμιστός, Γεώργιος

Πλήθων ή Γεμιστός, Γεώργιος
(Κωνσταντινούπολη 1360; – Μιστράς 1452). Βυζαντινός φιλόσοφος και κοινωνικός μεταρρυθμιστής, ένας από τους κύριους εκπροσώπους του βυζαντινού ουμανισμού. Τίποτα σχεδόν δεν είναι γνωστό για τη νεότητα και τις σπουδές του. Βέβαιο πάντως είναι ότι έκανε πολυετείς και πολυμερείς σπουδές: φιλοσοφία, φιλολογία, μουσική, θεολογία, μαθηματικά, αστρονομία, δίκαιο. Υπάρχει η βάσιμη πληροφορία ότι μαθήτευσε κοντά σε κάποιον Ελισσαίο, Εβραίο αριστοτελικό φιλόσοφο, που υπηρετούσε στην αυλή του σουλτάνου. Έτσι εξηγείται η κλίση του Π. στο ζωροαστρισμό και η ύπαρξη κάποιων ανατολικών αντιλήψεων στο φιλοσοφικό του σύστημα. Η θητεία του αυτή κοντά στον Εβραίο δάσκαλο και αυλικό του σουλτάνου ήταν φαίνεται ο κύριος λόγος για τον οποίο δεν επιτράπη στον Π. να εγκατασταθεί στην Κωνσταντινούπολη. Αποσύρθηκε στο Μιστρά, όπου μαρτυρείται για πρώτη φορά το 1409. Υπηρέτησε εκεί ως δικαστής, ως σύμβουλος των δεσποτών Παλαιολόγων και ως καθηγητής ενός κύκλου αφοσιωμένων μαθητών, ανάμεσα στους οποίους συναντάμε τον μετέπειτα καρδινάλιο Βησσαρίωνα, το Μάρκο Ευγενικό, το Μιχαήλ Αποστόλη, το Λαόνικο Χαλκοκονδύλη και άλλους. Οι δεσπότες του Μοριά δεν φαίνεται να έχουν καμιά επιφύλαξη απέναντι του. Αντίθετα τον τιμούν και με αλλεπάλληλα χρυσόβουλα του παραχωρούν σημαντικές εκτάσεις γαιών. Το 1437-39 ο Π. είναι μέλος της ελληνικής αντιπροσωπείας, στη Σύνοδο της Φλωρεντίας. Το ταξίδι του αυτό στην Ιταλία αποτελεί σημαντικό σταθμό στην ιστορία της διάδοσης των ελληνικών γραμμάτων στη Δύση. Κατά τη σύνοδο εκείνη ο Π., αν και ουσιαστικά αδιάφορος για την ορθοδοξία, υποστήριξε τις απόψεις των ανατολικών και αντιτάχθηκε στην ένωση των Εκκλησιών. Είχε επίσης εκεί την ευκαιρία να συναντηθεί με επιφανείς Ιταλούς ουμανιστές στο ανάκτορο του φιλόμουσου ηγεμόνα της πόλης Κόζιμο ντι Μέντιτσι. Εκεί εκφωνήθηκε η περίφημη πραγματεία τουΠερί ων Αριστοτέλης προς Πλάτωνα διαφέρεται, με την οποία ο Π. έγινε ο εισηγητής του πλατωνισμού στην Ιταλία της Αναγέννησης και ο εμπνευστής της ίδρυσης της Πλατωνικής Ακαδημίας της Φλωρεντίας. Τόσος ήταν ο θαυμασμός των Ιταλών για τον πλατωνικό φιλόσοφο του Μυστρά, ώστε το 1465 ο νεαρός στρατηγός Σιγκισμόντο Μαλατέστα μετέφερε τα λείψανα του Π. στο Ρίμινι και τα έθαψε με επισημότητα στο ναό του αγίου Φραγκίσκου, όπου μέχρι σήμερα υπάρχει ο τάφος του. Τα έργα του, αν εξαιρέσει κανείς τους επικαιρικούς λόγους του και τα υπομνήματα του σε διάφορους αρχαίους συγγραφείς (Διόδωρο, Πλούταρχο, Στράβωνα), διακρίνονται σε φιλοσοφικά (Προς τας υπέρ Αριστοτέλους Γεωργίου του Σχολαρίου αντιλήψεις, Περί αρετών, Περί Ειμαρμένης, Ζωροαστρείων τε και πλατωνικών δογμάτων συγκεφαλαίωσιςκ.ά.) και σε πολιτικοκοινωνικά: Εις Μανουήλ Παλαιολόγον περί των εν Πελοπονννήσω πραγμάτων, Συμβουλευτικός προς τον δεσπότην Θεόδωρον περί της Πελοποννήσου, Προς τον βασιλέα, Νόμων συγγραφή. Στο τελευταίο αυτό έργο –που μόνο αποσπασματικά γνωρίζουμε, γιατί το πρωτότυπο κάηκε από τον πατριάρχη Γεννάδιο Σχολάριο το 1464 ως ειδωλολατρικό– συνοψίζεται το πρόγραμμα των θρησκευτικών, πολιτικών και κοινωνικών μεταρρυθμίσεων που εισηγήθηκε ο Π. στους δεσπότες του Μιστρά. Η θεολογία του είναι κράμα αρχαιοελληνικού παγανισμού, νεοπλατωνικού μυστικισμού και ισλαμοπερσικών θρησκευτικών ιδεών. Οι κοινωνικοπολιτικές του αρχές αποκλίνουν σε κάποιο είδος εθνικού σοσιαλισμού: έξαρση της ιδέας της κοινής φυλετικής καταγωγής, εθνικοποίηση των γαιών, απόλυτος κρατικός έλεγχος του εμπορίου και γενικά της οικονομικής ζωής, απομάκρυνση των μισθοφόρων και εθνικοποίηση του στρατού, αλλά και διάκριση των πολιτών σε τρεις κατηγορίες (α’. πολιτικοί άρχοντες, δικαστές και στρατιωτικοί γενικά, β’. τεχνίτες και έμποροι, γ’. γεωργοί). Γενικά το θρησκευτικοπολιτικό σύστημα του Π. διαπνέεται από ένα πρωτοφανέρωτο εθνικισμό, που αναιρεί τον υπερεθνικό οικουμενισμό του κράτους και της Εκκλησίας του Βυζαντίου.

Dictionary of Greek. 2013.

Игры ⚽ Нужно решить контрольную?

Look at other dictionaries:

  • Γεμιστός, Γεώργιος Πλήθων — Βλ. Πλήθων ή Γεμιστός, Γεώργιος …   Dictionary of Greek

  • Great Greeks — infobox Television show name = Great Greeks caption = format = Documentary runtime = creator = narrated = Alexis Papachelas country = Greece network = Skai TV first aired = January 2009 num seasons = num episodes = list episodes = imdb id = Great …   Wikipedia

  • Плифон — Георгий Гемист Плифон Малатест Γεώργιος Πλήθων Γεμιστός …   Википедия

  • Ελλάδα - Γραμματεία και Λογοτεχνία — ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ H λέξη ιστορία συνδέεται ετυμολογικά με τη ρίζα Fιδ , η οποία σημαίνει «βλέπω», και υπό αυτή την έννοια ιστορία είναι η αφήγηση που προκύπτει από έρευνα βασισμένη στην προσωπική παρατήρηση. Τα κείμενα των αρχαίων… …   Dictionary of Greek

  • Gemistus Pletho — Georgius Gemistos (or Plethon, Pletho), in Greek Γεώργιος Πλήθων Γεμιστός, (c. 1355 – 1452or 1454 ) was a Greek Neoplatonist philosopher and scholar, one of the chief pioneers of the revival of Greek learning in Western Europe. Biography He was a …   Wikipedia

  • Φικίνος, Μαρσίλιος — (Ficino, 1433 – 1499). Ιταλός φιλόσοφος και φιλόλογος. Ο πατέρας του τον προόριζε για το ιατρικό επάγγελμα και τον έστειλε στην Μπολόνια να σπουδάσει. Την εποχή εκείνη βρισκόταν στη Φλωρεντία ο Γεώργιος Γεμιστός ή Πλήθων, που ήταν μέλος της… …   Dictionary of Greek

  • ουμανισμός — Πολιτιστικό κίνημα (λογοτεχνικό, φιλολογικό και φιλοσοφικό), που συνδυάζεται με την καλλιτεχνική Αναγέννηση των ευρωπαϊκών κρατών κατά τον 15o και 16o αι. Ο ο. ξεκινά από την τάση προς μόρφωση, την αγωγή και την πνευματική και σωματική… …   Dictionary of Greek

  • Μιστράς — I Βυζαντινή πολιτεία της Πελοποννήσου, έξι χιλιόμετρα ΒΔ της Σπάρτης, ερειπωμένη σήμερα, η οποία στάθηκε στο προσκήνιο της ιστορίας για δύο αιώνες και τα ερείπιά της αποτελούν πολύτιμη πηγή για τη γνώση της ιστορίας, της τέχνης και του πολιτισμού …   Dictionary of Greek

  • Pletón — Manuscrito en griego escrito por Pletón a comienzos del siglo XV Georgios Gemistos (ca. 1355 1452), quien se hizo llamar Pletón o Plethon (dependiendo de la transliteración) en griego: Γεώργιος Πλήθων Γεμιστός , fue un humanista y filósofo… …   Wikipedia Español

  • Плифон, Гемист Георгий — Одна из рукописей Плифона. Могила Плифона в Римини. Георгий Гемист Плифон Малатест (греч. Γεώργιος Πλήθων Γεμιστός, в латинизированном и классическом греческом произношении Плетон, лат. Pletho, ок …   Википедия

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”